James Cook

Ünlü İngiliz denizci ve kâşif James Cook, 1728 yılında Yorkshire bölgesindeki Marton’da doğdu. Bir çiftçinin oğluydu. Henüz genç yaşta Whitby’de bir gemi sahibi ve tüccarın yanında çalışmaya başladı. Denizcilik yeteneklerini kısa sürede gösterdi. 1755 yılında işvereni ona bir geminin komutasını teklif etti. Ancak Cook, İngiliz Kraliyet Donanması’na katılmaya karar verdi.

Yedi Yıl Savaşı sırasında 1758’de Louisbourg Kuşatması’na, 1759’da ise Quebec’in ele geçirilmesine katıldı. Bu dönemde Saint Lawrence Nehri’nin ve Newfoundland kıyılarının haritalarını hazırladı. Ayrıntılı haritaları ve haritacılık becerileri İngiliz yetkililerin dikkatini çekti. 1766 yılında Newfoundland’da gözlemlediği bir Güneş tutulmasıyla ilgili raporunu Kraliyet Bilimler Akademisi’ne gönderdi.

Cook, 1768 yılında Endeavour gemisinin komutasını üstlenerek Pasifik Okyanusu’na ilk büyük keşif yolculuğuna çıktı. Nisan 1769’da Tahiti’ye ulaştı ve burada Venüs’ün Güneş’in önünden geçişini gözlemledi. Ardından Yeni Zelanda’ya yöneldi. 1769–1770 yıllarında ülkenin çevresini dolaşarak kıyılarının ayrıntılı haritalarını çıkardı. 1770’te Avustralya’nın doğu kıyılarını araştırdı ve bölgeyi Britanya adına sahiplenme ilanında bulundu. Torres Boğazı’ndan geçtikten sonra günümüzde Cakarta olarak bilinen Batavia’ya ulaştı ve Temmuz 1771’de Britanya’ya döndü.

Cook’un ikinci keşif seferi 1772–1775 yılları arasında gerçekleşti. Bu seferde Resolution gemisine komuta etti; Adventure gemisi de ona eşlik etti. Seferin amacı Pasifik’in güney bölgelerini araştırmak ve Güney Kutbu yakınlarında geniş bir kıtanın bulunup bulunmadığını incelemekti. Cook, Ocak 1774’te 71°10′ güney enlemine ulaşarak o dönemde bilinen en güney noktalardan birine vardı. Ancak yoğun buzullar daha ileri gitmesini engelledi. Sefer, araştırılan bölgelerde büyük ve yaşanabilir bir güney kıtasının varlığını doğrulamadı; fakat Antarktika’nın varlığını da dışlamadı. Cook bu yolculuk sırasında Paskalya Adası, Markiz Adaları, Yeni Kaledonya ve Güney Atlantik’teki Güney Sandwich Adaları gibi yerleri de ziyaret etti.

Britanya’ya döndükten sonra Cook, denizciler arasında iskorbüt hastalığını önlemeye yönelik çalışmaları nedeniyle 1776 yılında Copley Madalyası ile ödüllendirildi. Daha önce, 1770 yılında Kraliyet Cemiyeti üyeliğine seçilmişti.

Cook, 1776 yılında Resolution ve Discovery gemileriyle üçüncü keşif seferine çıktı. Bu yolculuğun amacı, Atlas Okyanusu ile Pasifik Okyanusu’nu birbirine bağlayacağı düşünülen Kuzeybatı Geçidi’ni bulmaktı. Ocak 1778’de Hawaii Adaları’na ulaştı ve bu adalara Sandwich Adaları adını verdi. Daha sonra Alaska kıyıları boyunca ilerledi ve Bering Boğazı’ndan geçti. Yaklaşık 70°44′ kuzey enlemine kadar ulaştı, ancak deniz buzları yolunu kapattığı için daha ileri gidemedi.

James Cook, Şubat 1779’da Hawaii Adası’ndaki Kealakekua Körfezi’nde yerel halkla yaşanan bir çatışma sırasında hayatını kaybetti. Öldüğünde 50 yaşındaydı.

James Cook, geride büyük bir haritacılık ve bilimsel araştırma mirası bıraktı. Keşif seferleri, Avrupa’nın Pasifik Okyanusu, Avustralya, Yeni Zelanda ve Okyanusya adaları hakkındaki bilgisini önemli ölçüde genişletti.

Adı bugün birçok coğrafi yerde yaşamaya devam ediyor. Aoraki olarak da bilinen Cook Dağı, Yeni Zelanda’nın en yüksek dağıdır ve günümüzde 3.724 metre yüksekliğindedir. Cook Boğazı, Yeni Zelanda’nın Kuzey ve Güney adalarını birbirinden ayırır. Cook Adaları ise Yeni Zelanda ile serbest ortaklık ilişkisi içinde olan, kendi kendini yöneten bir ülkedir.